Down Under: de in's en out's van bekkenbodemklachten bij sporters
Thema: urineverlies tijdens het hardlopen
Hardlopen brengt soms ongewenste ongemakken met zich mee waar je misschien liever niet over praat. Vanwege schaamte, het gevoel dat je de enige bent, of omdat een oplossing ver weg lijkt. In Down Under bespreek ik deze keer het onderwerp urineverlies tijdens het hardlopen.
Urine-incontinentie (UI) is het verliezen van urine op een ongewenst moment en een ongewenste plaats. 25 tot 50 procent van de vrouwen heeft last van een vorm van UI; dit percentage stijgt met de leeftijd. Het percentage mannen met UI ligt lager. Vrouwen hebben een kortere plasbuis en zwangerschap en bevalling belasten de bekkenbodem, wat het risico op UI vergroot.
Er zijn verschillende vormen van UI. De meest voorkomende vorm is stress-urine-incontinentie (SUI). SUI ontstaat op buikdrukverhogende momenten, zoals hardlopen, trampolinespringen of niezen. Om op die momenten droog (continent) te blijven, is het belangrijk dat de bekkenbodemspieren goed functioneren. Wanneer dat niet het geval is, kun je urine verliezen, ook en misschien juist tijdens het hardlopen.
Buikdruk en hardlopen
Hoe zit dat met buikdruk en waarom verliezen we juist tijdens het hardlopen urine?
Buikdruk bouwen we op wanneer onze spieren niet of onvoldoende in staat zijn om de wervelkolom te beschermen. Dat beschermingsmechanisme is functioneel, want door de wervelkolom lopen zenuwen waarmee we het lichaam aansturen. Die buikdruk geeft echter ook druk op de blaas. In principe is er niets aan de hand wanneer de bekkenbodemspieren sterk genoeg zijn om de plasbuis af te sluiten wanneer er buikdruk en dus druk op de blaas ontstaat.
Er zijn diverse oorzaken waardoor we urine verliezen tijdens het hardlopen of op andere buikdrukverhogende momenten. De meest voor de hand liggende reden is dat de bekkenbodemspieren niet sterk genoeg zijn om de plasbuis af te sluiten. Het kan ook zo zijn dat we onbewust onze bekkenbodemspieren de hele dag aanspannen. Daar zijn bekkenbodemspieren niet voor gemaakt; er treedt vermoeidheid op. Een vermoeide bekkenbodemspier is onvoldoende in staat om de plasbuis af te sluiten wanneer de buikdruk verhoogd wordt. Daarnaast kan een al aangespannen spier simpelweg niet nog meer aanspannen om de plasbuis af te sluiten.
Daarnaast kan het zijn dat je onbewust meer buikdruk opbouwt dan nodig is, waardoor de bekkenbodemspieren zwaarder belast worden. Dat kan het risico op UI vergroten. Buikdruk in combinatie met bekkenbodemspieren die die druk niet aankunnen, kan na een zwangerschap, bevalling of bij overgewicht ook het risico op een verzakking vergroten.
Professionele hulp
Afhankelijk van de oorzaak kan een oplossing worden gezocht. Een bekkenfysiotherapeut kan daarbij helpen. Door middel van oefeningen kun je de bekkenbodemspieren versterken of juist ontspanning creëren. Wel is het belangrijk om eerst goed te weten wat de oorzaak van het urineverlies is, want met onjuiste oefeningen kun je het probleem mogelijk verergeren. Lees meer over bekkenklachten en bekkentherapie bij AFP.
Het aantal vrouwen met ongewenst urineverlies dat professionele hulp inschakelt, is echter klein. Veel vrouwen nemen het voor lief dat zij met een natte broek lopen of vermijden sporten in het geheel. Je geeft natuurlijk niet graag toe dat je in je broek plast, want we zijn opgevoed met de gedachte dat je regie over je lichaam hoort te hebben. Zodra mensen dat verliezen, brengt dat schaamte met zich mee. Sommige vrouwen lopen al jaren met klachten rond. Dat is zonde als je bedenkt dat het in veel gevallen een probleem is dat verholpen kan worden.
Wanneer je je herkent in deze klacht, hoop ik dat dit je mag inspireren om erover te praten en ook hierin voor jezelf te zorgen. Je bent echt niet alleen en vaak zijn er tal van mogelijkheden om er iets aan te doen.
Sportieve groet,
Els Boersma, MSc bekkenfysiotherapeut